Вярхоўны Суд
Рэспублікі Беларусь

Iнтэрнэт-партал судоў агульнай юрысдыкцыі Рэспублікі Беларусь

+375 (17) 308-25-01

+375 (17) 215-06-00

220020, г. Мiнск, вул. Арлоўская, 76

Расклад пасяджэнняў

Семінар «Права на справядлівы судовы разбор у крымінальным працэсе» праведзены для суддзяў раённых судоў

6 чэрвеня 2019  1321

6 чэрвеня 2019 года на базе Інстытута перападрыхтоўкі і павышэння кваліфікацыі суддзяў, работнікаў пракуратуры, судоў і ўстаноў юстыцыі БДУ пры падтрымцы Вярхоўнага Суда ў межах супрацоўніцтва з Бюро па дэмакратычных інстытутах і правах чалавека (БДІПЧ) АБСЕ па рэалізацыі праекта «Садзейнічанне дэмакратызацыі і захаванню правоў чалавека ў Беларусі» праведзены семінар для групы суддзяў раённых судоў.

Як дзяржава-ўдзельнік АБСЕ Беларусь узяла на сябе рад абавязацельстваў у дачыненні да вяршэнства права, у тым ліку падтрымліваць і развіваць прынцыпы справядлівасці. Менавіта тэме права на справядлівы судовы разбор у крымінальным працэсе і быў прысвечаны семінар.

У навучальным мерапрыемстве для суддзяў прынялі ўдзел намеснік Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь Руслан Генадзьевіч Аніскевіч, суддзя Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь Сяргей Вадзімавіч Кандрацьеў, кіраўнік аддзела па пытаннях вяршэнства права Бюро па дэмакратычных інстытутах і правах чалавека АБСЕ Генадзій Барба, суддзя акруговага суда Амстэрдама спадарыня Вільма Х.ван-Бентэм, экс-намеснік старшыні Вышэйшай судовай палаты Рэспублікі Малдова Раіса Батэзату, эксперт прадстаўніцтва ЕС па прававых пытаннях Георгій Папуашвілі, прадстаўнікі навуковай супольнасці.

Вітаючы ўдзельнікаў семінара, Руслан Аніскевіч адзначыў, што тэма права на справядлівы судовы разбор прынцыповая і ў многім асноватворная як для правасуддзя, судовай сістэмы, так і для дзяржавы і грамадства ў цэлым.

У сучасных умовах міжнародна-прававымі актамі замацавана права кожнага на справядлівы і публічны судовы разбор у разумны тэрмін незалежным і справядлівым судом, створаным на аснове закона (арт. 10 Усеагульнай дэкларацыі правоў чалавека, арт. 6 Еўрапейскай канвенцыі аб ахове правоў і асноўных свабод, арт. 14 Міжнароднага пакта аб грамадзянскіх і палітычных правах). На ўзроўні нацыянальнага заканадаўства патрабаванне справядлівасці ў дачыненні да абодвух названых крытэрыяў замацавана ў нормах як крымінальнага, так і крымінальна-працэсуальнага законаў.

Руслан Аніскевіч адзначыў, што з пункту гледжання канкрэтнага чалавека, незалежна ад таго, які бок ён займае ў крымінальным працэсе, няма нічога другаснага, няважнага, нязначнага ў пытанні прызначэння пакарання. Таму недапушчальна пагарджанне, легкаважны падыход да вырашэння гэтага пытання. Намеснік Старшыні Вярхоўнага Суда прывёў вядомыя словы А.Ф.Коні, актуальнасць якіх неаспрэчная і сёння: «Суддзя, вырашаючы справу, ніколі не мае ні права, ні маральнай асновы казаць: «Я так хачу», а павінен казаць «Я не магу інакш», «не магу таму, што і логіка рэчаў, і ўнутранае пачуццё, і жыццёвая праўда, і сэнс закона цвёрда і няўхільна падказваюць мне маё рашэнне, і супраць усякага іншага загаворыць маё сумленне як суддзі і чалавека».

Руслан Аніскевіч падзякаваў арганізатарам семінара за праведзеную работу і ўдзел міжнародных экспертаў у гэтай падзеі.

З падрабязным дакладам па тэматыцы семінара выступіў суддзя Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь Сяргей Вадзімавіч Кандрацьеў.

Важным акцэнтам даклада суддзі стаў тэзіс аб тым, што пачатак справядлівасці найбольш значна праяўляецца ва ўмовах галоснасці і публічнасці судовай дзейнасці, бо суддзі пры ажыццяўленні правасуддзя абавязаны непасрэдна кіравацца дадзеным прынцыпам, а яго практычная рэалізацыя часта выступае адной з грамадскіх ацэнак работы судоў і ўплывае на ўзровень даверу грамадзян да інстытутаў правасуддзя.

Сяргей Кандрацьеў асабліва падкрэсліў, што ніводнае замацаванае ў міжнародных нормах права не рэгулюецца так падрабязна, як права на справядлівы судовы разбор па крымінальных справах. Падрабязна прааналізаваўшы нормы Еўрапейскай канвенцыі аб абароне правоў чалавека і асноўных свабод, што дазваляюць меркаваць аб патрабаваннях, якія міжнароднае права прад’яўляе да правасуддзя па крымінальных справах, суддзя Вярхоўнага Суда канстатаваў, што агульныя патрабаванні да працэдуры судовага разбору ў Беларусі, вызначаныя Асноўным законам дзяржавы, адпавядаюць міжнародным стандартам, хоць і маюць рад сваіх асаблівасцей.

Увазе міжнародных экспертаў у тым ліку былі прадстаўлены даныя аб прымяненні судамі элементаў аднаўленчага правасуддзя. Адным з такіх элементаў, якія шырока прымяняюцца ў судовай практыцы, з’яўляецца інстытут вызвалення ад крымінальнай адказнасці ў сувязі з прымірэннем абвінавачанага з пацярпелым (арт. 89 КК).

Сяргей Кандрацьеў адзначыў, што за перыяд з 2015 па 2018 год выразна прасочваецца тэндэнцыя да павелічэння колькасці асоб, вядзенне па крымінальнай справе ў дачыненні да якіх спынена ў сувязі з прымірэннем з пацярпелым. Так, у 2015 годзе такіх асоб было 697, у 2016 – 751, у 2017 – 819, у 2018 – 815.

Дакладчык таксама акцэнтаваў увагу калег-суддзяў раённых судоў на неабходнасці захавання пры разглядзе крымінальных спраў прынцыпаў недатыкальнасці асобы, прэзумпцыі невінаватасці, забеспячэння права абвінавачанага на абарону, спаборнасці і роўнасці бакоў абвінавачання і абароны. Пры гэтым ён адзначыў, што не менш важна не зацягваць тэрміны разгляду крымінальных спраў, ажыццяўляць правасуддзе без затрымак і цяганіны. Даныя судовай статыстыкі паказваюць, што ў асноўным суды пераважную большасць крымінальных спраў разглядаюць у тэрмін да двух месяцаў. Акрамя арганізацыйных мер гэтаму спрыяюць, на думку Сяргея Кандрацьева, і працэсуальныя магчымасці па разглядзе судамі крымінальных спраў у скарочаных формах вядзення – з прымяненнем скарочанага парадку судовага следства, паскоранага і завочнага вядзення.

У заключэнне суддзя адзначыў, што забеспячэнне правоў і законных інтарэсаў кожнага грамадзяніна ў судовым разборы з’яўляецца задачай, якая патрабуе пастаяннай увагі з боку судовай сістэмы. Выяўленне праблем, што ўзнікаюць у гэтай сферы, павінна выклікаць неадкладную рэакцыю і іх аператыўнае ліквідаванне.

У чарговым выпуску

Маніторынг СМІ

Google перакладчык