Вярхоўны Суд
Рэспублікі Беларусь

Iнтэрнэт-партал судоў агульнай юрысдыкцыі Рэспублікі Беларусь

+375 (17) 308-25-01

+375 (17) 215-06-00

220020, г. Мiнск, вул. Арлоўская, 76

Расклад пасяджэнняў

Валянцін Алегавіч Сукала прыняў удзел у XIV нарадзе старшынь вярхоўных судоў дзяржаў – членаў Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва ў г. Сочы

19 чэрвеня 2019  1977

Старшыня Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь Валянцін Алегавіч Сукала па запрашэнні Старшыні Вярхоўнага Суда Расійскай Федэрацыі Вячаслава Міхайлавіча Лебедзева прыняў удзел у XIV нарадзе старшынь вярхоўных судоў дзяржаў – членаў Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва (ШАС) у г. Сочы.

Крыніца фота: Фотахост-агенцтва sco-russia2020.ru

На форуме ў г. Сочы выступілі кіраўнікі і спецыялісты вышэйшых судовых органаў дзяржаў-членаў ШАС, а таксама прадстаўнікі дзяржаў-назіральніц і партнёраў па дыялогу.

Нагадаем, што на саміце ШАС у г. Уфе 10 ліпеня 2015 г. кіраўнікамі дзяржаў ШАС падпісана рашэнне аб прадастаўленні Рэспубліцы Беларусь статусу назіральніка ў ШАС.

Крыніца фота: Фотахост-агенцтва sco-russia2020.ru

У ходзе нарады ўдзельнікі абмеркавалі рад важных тэм, сярод якіх скарачэнне тэрмінаў і колькасці неразгледжаных спраў на розных узроўнях судовай сістэмы, механізм дасудовага урэгулявання (прымяненне прымірыцельных працэдур для вырашэння спрэчак), а таксама прымяненне судамі нацыянальных і міжнародных прававых актаў па абароне сямейных правоў дзіцяці, у тым ліку звязаных з абаронай маёмасных правоў дзяцей, і перагляд судовых рашэнняў і прыгавораў па крымінальных справах, што ўступілі ў законную сілу, і іншыя пытанні.

Крыніца фота: Фотахост-агенцтва sco-russia2020.ru

Валянцін Алегавіч Сукала, выступаючы з дакладам перад удзельнікамі нарады, адзначыў важнасць і своечасовасць тэм, якія падымаліся:

«Неабходнай умовай забеспячэння эфектыўнасці судаводства з’яўляецца прыняцце дзейных мер па разумным павышэнні аператыўнасці і працэсуальнай эканоміі правасуддзя. Ва ўмовах правядзення судова-прававых рэформ для кожнай з нашых дзяржаў вельмі актуальным з’яўляецца азнаямленне з міжнародным вопытам рашэння праблемных пытанняў прытрымлівання тэрмінаў судаводства. Сёння асноўнай тэндэнцыяй развіцця сучаснага правасуддзя з’яўляецца яго разумная працэсуальная эканомія і адмова ад устарэлых і неэфектыўных судовых працэдур. Гэты прынцып ляжыць у аснове нацыянальнай мадэлі правасуддзя Беларусі», – сказаў ён.

Фота прадастаўлена арганізатарамі

Старшыня Вярхоўнага Суда Беларусі расказаў замежным калегам аб выключэнні з усіх відаў правасуддзя прынцыпу бесперапыннасці. Па яго словах, гэта дазволіла аптымізаваць час суддзяў пры неабходнасці працягу судовага працэсу і дало магчымасць разгляду іншых спраў.

Валянцін Сукала таксама падзяліўся ўкаранёным у нас паспяховым вопытам перадачы раду бясспрэчных патрабаванняў у вядзенне натарыусаў для іх вырашэння шляхам здзяйснення выканаўчых надпісаў, што дазволіла істотна знізіць судовую нагрузку. «Гэта дало магчымасць сканцэнтраваць намаганні суддзяў на асноўнай іх мэце дзейнасці – ажыццяўленні правасуддзя па юрыдычных спрэчках, а не па афармленні дакументаў аб спагнанні грашовых сродкаў па простых абавязацельствах», – адзначыў Старшыня Вярхоўнага Суда.

Акрамя таго, Валянцін Сукала расказаў пра такія спосабы вырашэння канфліктаў, якія ўзнікаюць, як зварот у суд у парадку загаднага вядзення, у рамках якога падлягаюць разгляду бясспрэчныя патрабаванні ў гранічна скарочаныя тэрміны без правядзення судовых пасяджэнняў. Таксама  расказаў аб прымяненні з 2012 года ў сферы агульнаграмадзянскай юрысдыкцыі мадэлі завочнага вядзення ў выпадках ухілення ад удзелу ў спаборным працэсе. Дарэчы, у такім парадку разглядаецца прыкладна чвэрць ад усяго аб’ёму грамадзянскага правасуддзя.

Валянцін Алегавіч Сукала праінфармаваў калег і аб увядзенні з 2016 года ў мэтах аператыўнага разгляду крымінальных спраў у Рэспубліцы Беларусь завочнай формы вынясення прыгавору без правядзення судовага разбору ў выпадку згоды абвінавачанага.

«Суддзі маюць права выносіць такія прыгаворы па крымінальных справах аб няцяжкіх злачынствах, пакаранне за якія не перавышае двух гадоў пазбаўлення волі і толькі ў выпадках, калі факт злачынства відавочны, вядомая асоба, якая яго здзейсніла, і яна не адмаўляе свайго дачынення да ўчыненага. Пры паступленні пярэчанняў любога з бакоў суд адмяняе завочны прыгавор і справа перадаецца іншаму суддзі для разгляду ў агульным парадку», – адзначыў ён.

Валянцін Алегавіч Сукала расказаў і пра ўкараненне яшчэ з 1999 года прынцыпова іншага падыходу да складання матывацыйных частак судовых рашэнняў па грамадзянскіх справах. Ён адзначыў, што відавочнай была адсутнасць рэальнай неабходнасці затрачваць немалыя намаганні і час суддзяў на пісьмовае абгрунтаванне ўсіх без выключэння рашэнняў. Таму ў мэтах аптымізацыі судовай нагрузкі на нарматыўным узроўні быў устаноўлены вычарпальны пералік выпадкаў абавязковага складання матывацыйных частак, у тым ліку пры абскарджанні рашэння. У выніку, як расказаў Валянцін Сукала, суддзі нашай краіны складаюць абгрунтаванне прынятых рашэнняў толькі па 5 % спрэчак.

Пры гэтым, як адзначыў дакладчык, арганізацыя належнай падрыхтоўкі грамадзянскіх спраў да судовых разбораў дазваляе вырашаць частку спрэчак яшчэ на стадыі папярэдняга судовага пасяджэння, а ў 2018 годзе спрыяла скарачэнню на 30 % колькасці адкладаў судовага разбору і абвяшчэння неабгрунтавана працяглых перапынкаў.

У 2016 годзе інстытут папярэдняга судовага пасяджэння ўведзены таксама ў крымінальным судаводстве і яго мэтай з’яўляецца своечасовае ўстараненне перашкод да разгляду справы па сутнасці.

Валянцін Алегавіч Сукала падзяліўся беларускім вопытам прымянення ў судах агульнай юрысдыкцыі Беларусі скарочанага парадку судовага следства, які спрыяе аператыўнаму разгляду крымінальных спраў невялікай і сярэдняй цяжкасці.

«Скарочаны парадак судовага следства штогод прымяняецца па 20% крымінальных спраў. Пры гэтым з 2001 года нашы суддзі маюць магчымасць са згоды бакоў абвяшчаць толькі рэзалютыўную частку прыгавору», – сказаў ён.

Старшыня Вярхоўнага Суда Беларусі таксама расказаў калегам аб нядаўнім увядзенні апеляцыйнага парадку перагляду судовых рашэнняў, якія не ўступілі ў законную сілу: «Гэта яшчэ адзін сродак скарачэння працэсуальных тэрмінаў. Надзяленне вышэйстаячых судоў правам даследавання і ацэнкі доказаў, шырокімі магчымасцямі па карэкціроўцы судовых пастаноў дазволіла істотна скараціць колькасць іх адмен з накіраваннем спраў на паўторныя судовыя разборы ў суды першай інстанцыі. Адначасова з увядзеннем апеляцыі суды практычна вызвалены ад абавязку збіраць доказы на карысць боку абвінавачання. Выключана такая падстава для адмены або змянення прыгавору як аднабаковасць і непаўната судовага следства. Пры гэтым на дзяржаўных абвінаваўцаў быў ускладзены абавязак па забеспячэнні прысутнасці пацярпелых і сведкаў абвінавачання, якія ўхіляюцца ад яўкі ў судовае пасяджэнне».

Вельмі важна, на думку Валянціна Алегавіча Сукала, каб нацыянальнае правасуддзе было яшчэ і аднаўленчым, захоўвала сямейныя, працоўныя, дзелавыя сувязі бакоў, дапамагала вырашыць прававы канфлікт шляхам узаемных уступак і мірных дамоўленасцей.

Таму не выпадкова адной з задач падрыхтоўкі спраў да судовых разбораў з’яўляецца прымірэнне бакоў: «Гэта дадатковы рэзерв для далейшай аптымізацыі судовай нагрузкі і павышэння аператыўнасці правасуддзя. Мы рухаемся менавіта ў гэтым напрамку,   максімальна падтрымліваючы заключэнне міравых пагадненняў. Характэрна, што ў 2018 годзе 11% грамадзянскіх спраў скончана судамі ў сувязі з заключэннем бакамі міравога пагаднення або адмовай ад іску ў сувязі з нежаданнем працягваць спрэчку. У эканамічным судаводстве магчымае ўрэгуляванне канфлікту паміж бакамі з удзелам прымірыцеля, прызначанага судом у асноўным з ліку работнікаў апаратаў судоў у мэтах дасягнення пагаднення аб прымірэнні па-за межамі судовага працэсу. Прычым на працягу апошніх 5 гадоў суадносіны завершаных эканамічнымі судамі прымірыцельных працэдур да разгледжаных спрэчак складае 30-35 %. У 2018 годзе з пяці тысяч прымірыцельных працэдур 60 % завяршыліся добраахвотным урэгуляваннем рознагалосся», – адзначыў Валянцін Сукала.

У завяршэнне свайго выступлення Валянцін Алегавіч Сукала адзначыў, што ў імкненні да разумнай аператыўнасці правасуддзя нельга дапускаць памылак, якія могуць пацягнуць за сабой яшчэ больш сур’ёзныя часавыя і прававыя наступствы: «У рашэнні асноўных задач правасуддзя на ўсіх узроўнях судовай сістэмы – павышэння яго аператыўнасці і якасці, абавязковай умовай ажыццяўлення правасуддзя заўсёды павінна заставацца строгае захаванне прынцыпаў законнасці і справядлівасці».

У г. Сочы таксама праведзены рад двухбаковых сустрэч Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь з кіраўнікамі судовых сістэм Расіі, Казахстана, Кыргызскай Рэспублікі, у ходзе якіх у тым ліку абмеркаваны перспектывы далейшага функцыянавання Савета старшынь вышэйшых арбітражных, гаспадарчых, эканамічных і іншых судоў, што вырашаюць справы па спрэчках у сферы эканомікі, мэтазгоднасць яго пераўтварэння ў Савет старшынь вярхоўных (вышэйшых) судоў дзяржаў-удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў.

Старшыня Вярхоўнага Суда Беларусі высока ацаніў удзел Рэспублікі Беларусь у статусе назіральніка ў нарадзе старшынь вярхоўных судоў дзяржаў – членаў ШАС, падкрэсліўшы, што аб’яднанне намаганняў і выпрацоўка ўзгодненых падыходаў па пытаннях нарады, далейшае развіццё шматбаковых адносін у галіне правасуддзя, несумненна, будуць спрыяць павышэнню эфектыўнасці судаводства ў нашых краінах.

У чарговым выпуску

Маніторынг СМІ

Google перакладчык